Uyku apnesi koronavirüse yakalanma riskini artırıyor

Güçlü bir bağışıklık sistemi için çok büyük bir role sahip olan uyku, bedenimizi enfeksiyonlardan koruyan kıymetli bir kalkan fonksiyonu görüyor. Sistemsiz uyku, bağışıklık sisteminde önemli hasarlara yol açarken, yalnızca bir gece uykusuz kalmak bile hastalıklara davetiye çıkarıyor. Bilhassa, uyku esnasında teneffüsün asgarî 10 saniye durmasına sebep olan tıkayıcı uyku apnesi, içinde bulunduğumuz koronavirüs pandemisi devrinde büyük risk oluşturuyor.

Covid-19 hastalığının immün sistemi zayıf olan şahıslarda çok daha kuvvetli geçtiğini bir sefer daha hatırlatan Kulak Burun Boğaz, Baş ve Boyun Cerrahisi Kısmından Doç. Dr. Tuncay Özçelik, bağışıklık sistemi üzerinde tesirlerinden ötürü uyku kalitesinin ve sağlıklı nefesin büyük kıymet taşıdığını söylüyor.

Ayrıyeten uyku apnesi olan şahısların Covid-19’a yakalanma riskinin, sağlıklı şahıslara nazaran çok daha fazla olduğunu belirten Doç. Dr. Tuncay Özçelik, uyku apnesi olan hastaların, Covid-19 nedeniyle hastanede yatma ve teneffüs derdine girme oranının, olağan hastalara nazaran en az 2 kat arttığının altını çiziyor.

Horlamanın farklı sebepleri olabilir

Uyku kalitesine tesir eden faktörlerin en hafifinin horlama olduğunu kaydeden Doç. Dr. Tuncay Özçelik, horlamanın altında yatan sebeplerin farklılık gösterebildiğini belirterek şunları söyledi: “Aşırı kilo, sedatif ilaç, uyku ilacı ve çok alkol kullanımı üzere durumlarda küçük lisan, yumuşak damak, lisan ve boğaz kaslarının gerginliği azalır. Çok kilolu bireylerde yutak civarında yağ birikimi görülür. Gevşemiş kaslar sırt üstü yatınca lisanın ve küçük lisanın boğaz gerisine hakikat kaymasına mahzur olamaz, bu durumda kişi kendisi çok farkında olmasa da etrafını rahatsız edecek halde horlamaya başlar.”

Doç. Dr. Özçelik, ayrıyeten burun tıkanıklığına neden olan patolojilerin de horlamanın değerli nedenlerinden birisi olduğunu belirterek şu açıklamalarda bulundu: “Bu bireylerde uykuda havayı almak için yapılan teneffüs uğraşı ile genizde negatif basınç oluşarak boğazdaki dokular hava yoluna hakikat çekilirler. Sonuçta burun açıkken horlamayan şahısta horlama görülmeye başlar. Bu durum birtakım bireylerin yalnızca alerjik devirlerde yahut grip, sinüzit olduğu vakitlerde neden horladığını açıklar. Burun orta bölmesindeki eğiklikler (deviasyon), burun polipleri, büyümüş konkalar (burun etleri), burun ve genizdeki tümörler, bu tip burun tıkanıklığına ve horlamaya sebep olan nedenlerdir.”

Horlama, uyku apnesine yer hazırlayabilir

Uyku esnasında teneffüsün on saniye ve üzerinde durması sonucu ortaya çıkan tablonun uyku apnesi (uykuda teneffüs durması) olduğunu belirten Özçelik, “Horlamaya neden olan faktörler, daha ileri basamakta uyku apnesine yol açabiliyor. Tıkayıcı uyku apnesi her 100 bireyden en az 5’inde görülürken, bilhassa çok kilolu orta yaştaki erkeklerde bu oran daha da yükseliyor. Çocukların ise %10-12’sinde tıkayıcı uyku apnesine rastlanıyor” dedi.

Uyku apnesi sıhhatimizi nasıl etkiliyor

Sağlıklı bir ömür için gece uykusunun düzgün bir biçimde alınmasının koşul olduğunu belirten Doç. Dr. Tuncay Özçelik, “Gece uyku sisteminin tıkayıcı uyku apnesi ile bozulması sonucunda dinlenilmeden geçirilen geceler kelam konusu olacaktır. Tıkayıcı tipte horlama hastalığı olan şahıslar uykularının çok az bir kısmında derin uyku fazına geçer. Dinlenmeden geçirilen ve huzursuz bir gecenin ertesinde uykulu, yorgun ve verimsiz bir gün başlayacaktır. Evvelce televizyon seyrederken yahut yemek sonrasında hafif uyuklamalar görülürken, daha sonra apnenin şiddetinin artmasıyla bir arada daha önemli meseleler ortaya çıkacaktır. Otomobil kullanırken ya da iş başında uyuklamalar görülebilecektir. Yapılan çalışmalarda, ölümlü trafik kazalarının bir kısmından uyku apneli şahısların otomobil kullanmasının sorumlu olduğu gösterilmiştir” dedi.

Gece uykusu sırasında apnelerin saatte 100-200 kez olabilecek sayılara ulaşabileceğini de söyleyen Doç. Dr. Özçelik, “Apneler sırasında kan oksijen seviyesi düşer ve buna bağlı olarak kalp kanı daha süratli pompalamak zorunda kalır. Kalp ritmi bozulurken, yıllar içinde yüksek tansiyon, kalp büyümesi hatta uykuda ani vefatlar bile görülebilir” diye ihtarda bulundu.

Horlama ve uyku apnesi için uygulanan usuller

Tıkanıkların Giderilmesine Yönelik Teşebbüsler: Çocuklarda büyük bademcik ve geniz etine yönelik ameliyatların sorunları büyük oranda çözdüğünü ve çocuğun ömür kalitesinde değerli güzelleşmeler sağladığını biliyoruz. Erişkinlerde ise öncelikle, varsa burundaki patolojilerin düzeltilmesi gerekir. Burun orta bölmesindeki eğriliklerin giderilmesi, büyümüş burun etlerinin küçültülmesi, burun içindeki polip, kist, tümör üzere oluşumların alınması ve tıkanıklığı giderici teşebbüsler öncelik gerektiren süreçlerdir.

Ağız ve Boğaz Kısmına Yönelik Teşebbüsler: Damak ve küçük lisandaki sarkıklıklar, lisan kökündeki ve bademciklerdeki büyümeler, ağız ve çene yapısındaki bozukluklar uygun cerrahi tekniklerle düzeltilmelidir. Bu ameliyatlarda en temel prensip dokulara minimal hasar vererek konforlu biçimde azamî faydası sağlamaktır.

Olumlu Basınçlı Oksijen Tedavisi: Burun ve boğaz bölgesinde önemli sorunu olmayan ve cerrahinin çok riskli olduğu yahut hasta tarafından istenilmediği durumlarda ağız ve burundan bir maske yardımıyla gerçekleştirilen, tıkayıcı uyku apnesine de kıymetli yarar sağlayan bir aygıt. Hastanın durumuna nazaran değişebilen basınçlarda gönderilen hava ile tıkanıklık aşılarak hastalık tedavi edilmeye çalışılır. Ancak yüzlerinde maske ile uyumak üzere bir durum kelam konusu olduğu için hastaların bir kısmında bu duruma ahenk sorunu görülebilir.